Hartgespan

Van de grote hoeveelheid kruiden zijn er altijd een paar die eruit springen en een snaar raken. Dat is voor mij het geval met hartgespan. De botanische naam, Leonurus cardiaca, gelijk de Nederlandse naam verwijst naar het hart, cardia. Met Leonurus hebben we de staart ( oura) van de leeuw (leo) te pakken. (Hierover straks meer.) Kijken we naar de Engelse en Chinese benaming dan zien we een belangrijke betekenis voor de moeder weggelegd. Motherwort betekent letterlijk het kruid ( wort) van de moeder. De Chinese benaming heeft dezelfde betekenis, Yi Mu Cao, het kruid dat goed is voor moeders.  

De eerste Europese teksten die naar de medicinale werking verwijzen stammen uit de 16^e eeuw. Tussen 25-220 na Chr werd Yi Mu Cao in China beschreven in de Divine Husbandman’s Classic of Materia Medica[i] Door de eeuwen heen, verspreid over de verschillende continenten, werd er over het kruid geschreven, nagedacht, geëxperimenteerd, empirische onderzocht, gesproken en gedocumenteerd. De kennis werd aangepast, gedeeld, verbeterd en verfijnt.

Nicholas Culpeper (1616-1654) was herbalist-apotheker, arts en astroloog. Het is niet toevallig dat hij ook astroloog was. Vanaf de oudheid werd wereldwijd de cycli van de hemellichamen bestudeerd en geïnterpreteerd. Aan deze bewegingen werden voorspellende betekenissen gegeven. Astrologie was een academische discipline die verbanden legde tussen de planeten en het leven op aarde. De gedachte was dat elke plant direct beïnvloed werd door een specifieke planeet. Vanaf de 17^e eeuw werden de spirituele aspecten uit de wetenschap gehaald en ontstond de scheiding tussen astrologie en astronomie.  Culpeper schrijft in 1653 over hartgespan het volgende:

“ Venus owns the herb, and it is under Leo. (p. 122)“

Als astroloog verwees hij naar het sterrenbeeld Leeuw. Dit kan verklaren waarom Leonurus onderdeel van de botanische naam is. In andere bronnen staat dat het blad de vorm van de staart van de leeuw heeft. Maar waarom iets vergelijken met een dier die slechts enkelen gezien hebben? Is het mogelijk dat de verwijzing naar de planeten van Culpeper eruit gehaald is omdat het leggen van een verband met de planeten in onmin geraakt is?

“ [I}t makes women joyful mothers of children, and settles their wombs, therefore we call it Motherwort. [It]is a wonderful help to women in their sore travail, as also for the suffocating or risings of the mother, and for these effects.. (idem).” 

Zijn zin ‘[It] is a wonderful help to women in their sore travail’ verwijst naar de ondersteunende werking tijdens een zware bevalling op lichamelijk en emotioneel gebied. Ook vandaag de dag wordt het ingezet na de bevalling om te zorgen dat de placenta loskomt. Het kalmeert het zenuwstelsel. In de praktijk wordt het ook ingezet bij lichte of uitblijvende menstruele bloedingen. Daarnaast heeft het een kalmerende werking voor vrouwen die spanningen ervaren rondom een kinderwens of worstelen met de verwachtingen van zichzelf of de omgeving ten aanzien van het moederschap. Ervaart een vrouw last in de (peri-)menopauze, dan kan dit kruid ook mooi ingezet worden. Bij hevige bloedingen, tijdens de zwangerschap of lactatieperiode moet het niet gebruikt worden.

In de Chinese leer wordt er een direct verband gelegd tussen het stabiliserende, kalmerende en bewegende aspect van het hartsysteem en de baarmoeder. Hartgespan maakt hier letterlijk en figuurlijk een verbinding tussen. Het wordt geassocieerd met een helende relatie tot het moederschap, de ontwikkeling van zelfvertrouwen en longivity.

Een oud Japans verhaal beschrijft een dorp in het noorden, gelegen aan een waterstroom waarvan de oevers rijkelijk begroeid zijn met hartgespan. Dit water werd gedronken door de dorpelingen die tussen honderd en honderd dertig jaar oud werden.

Hartgespan gebruik ik als granulaat gecombineerd met ondersteunende, versterkende kruiden die per persoon verschillen. Deze kruiden worden door een erkende en gecontroleerde apotheek uit Taiwan geleverd.

In het wild is hartgespan in Nederland zeldzaam, maar heb je het eenmaal in je tuin geplant dan zorgt ze goed voor haar nageslacht. Als een leeuwin waak ze over haar grondgebied. De elegante zacht-roze bloemen verhullen de krachtige, venijnige stekels ernaast. Ze legt de verbinding tussen je hart, je moederhart en je baarmoeder. Een bijzonder kruid dat goed is voor moeders. Laat haar tot leven komen in je tuin.

“..There is no better herb to take melancholy vapours from the heart, to strengthen it, and make a merry, chearful, blithe soul…( idem)”

De huidige, moderne benadering van kruiden richt zich op de verschillende chemische bestanddelen. De inhoudsstoffen worden geïsoleerd en voorgeschreven. De werking ervan is echter niet hetzelfde als het gehele kruid of onderdelen van het kruid gebruiken, zoals de takken, wortels, blad en/of bloemen. In enkele gevallen kan de geïsoleerde inhoudsstof sneller werken. Doordat de inhoudsstof geïsoleerd van de omliggende stoffen gebruikt wordt, bestaat het risico dat het op termijn een disbalans veroorzaakt. Laat je goed adviseren door een herbalist. De complexiteit van de chemische samenstelling van een plant is enorm. In de meeste situaties weten we niet hoe het exact werkt.

“It gets even more complicated when we add in the fact that herbs work in relationship with us, since each human being has an individual constitution, lifestyle, diet, habitual thought pattern, and past medical history. ( Jones, 16)” 

In het voorschrijven van kruiden baseer ik me op vele eeuwen van empirisch, uitvoerig gedocumenteerd en bediscussieerd onderzoek. In het voorschrijven van kruiden en kruidenformules maak ik een verbinding met de behoefte van de individuele patiënt. Het kruid of de formule ondersteund de persoon, niet de aandoening. Wat ik daarmee bedoel? Wanneer iemand bij me komt met hoofdpijn, is de eerste vraag waarom iemand hoofdpijn heeft, wat is de oorzaak? Hoofdpijn kan veroorzaakt worden door een hoge bloeddruk., is er een stress volle situatie, een voedingspatroon wat niet geschikt is voor de persoon in kwestie of misschien zit de keutel dwars? Nadat in kaart gebracht is wat de oorzaak van de klacht is, ga ik op zoek naar kruiden die bij dat patroon passen.

BRONNEN:

BENSKY, Dan e.a.( 2004), potable 3rd edition,Chinese Herbal Medicine Materia Medica, Eastland Press Inc.

CULPEPPER, Nicholas ( 1653) The Complete Herbal , New edition 1850, A.Cross Printer.

CHRISTENSEN, Ann (2024)  Medicanal & culinary herbs that heal, White Rabbit Institute of Healing.

FOLKARD, Richard ( 1884), Plant Lore legends and lyrics, Printed by R. Folkard and Son.

GARRAN, A. Thomas ( 2008), Western herbs according to Traditional Chinese Medicine, Healing Arts Press

JONES, Lucy ( 2023) A working Herbal Dispenary: respecting herbs as individuals, Aeon Books Ltd.

plantennamen.info,

SCHROEN, Yan, Chinese Kruidenopleiding 2021-23, Oxrider Academy

SCHROEN, Yan, Europese kruiden energetisch bekeken 2024, Oxrider Academy